Verkiezingen

Wat zijn verkiezingen?

tekening van een eerlijk verkiezingsproces

De manier waarop mensen in een gemeente, provincie of land via stemming iemand kiezen om hen te vertegenwoordigen.

Bij een verkiezing geven de kiezers aan wie zij de beste partij of persoon vinden om hun volksvertegenwoordiger te zijn. Dat doen ze door te stemmen op de persoon van hun voorkeur. In Nederland worden regelmatig verkiezingen gehouden: voor de Tweede Kamer, Provinciale Staten (bestuur van de provincie), Eerste Kamer en de gemeenteraad.

Lees meer hier meer over de Eerste Kamerverkiezingen.

Lees meer hier over de Tweede Kamerverkiezingen.

Lees meer over politieke partijen in het dossier Politieke Partijen.

Kiesrecht

In Nederland heb je twee soorten kiesrecht. Actief kiesrecht en passief kiesrecht.

Actief kiesrecht is het recht om bij verkiezingen je stem uit te brengen. Bijvoorbeeld bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer of de gemeenteraad. In Nederland moet je 18 jaar zijn om te mogen stemmen.

Passief kiesrecht is het recht om door anderen gekozen te worden, bijvoorbeeld tot lid van de Tweede Kamer of tot lid van de gemeenteraad. Niet iedereen in Nederland heeft passief kiesrecht. Zo moet je onder meer 18 jaar zijn om gekozen te kunnen worden.

Verkiezingscampagnes

Vlak voor de verkiezingen vertellen de partijen hun plannen. Campagne is een ander woord voor verkiezingsstrijd. De politieke partijen willen graag zoveel mogelijk stemmen krijgen. Daarom gaan ze reclame maken voor zichzelf. Ze gaan extra goed uitleggen wat de partij wil en ze vertellen ook hoe ze hun plannen voor elkaar willen krijgen. Ze hangen veel posters op, delen folders uit, gaan op televisie debatteren met andere partijen. Kortom, ze proberen aandacht te krijgen voor hun ideeën.

De lijsttrekker

Tijdens de verkiezingscampagnes zie je meestal één man of vrouw van iedere politieke partij heel veel op tv. Dit is de lijsttrekker. Hij of zij vertelt precies wat voor plannen de partij heeft. Vaak zie je de lijsttrekker ook op posters van politieke partijen. De naam lijsttrekker heeft te maken met de lijst die iedereen met kiesrecht voor de verkiezingen krijgt thuisgestuurd. Op deze lijst staan alle mensen die je kunt kiezen. Boven aan de lijst staat de lijsttrekker: de leider van de politieke partij. Na de lijsttrekker volgen de andere leden van de partij.

Wie mag stemmen?

rode stempodloden

Volgens artikel 4 van de Grondwet mag iedereen van 18 jaar of ouder en een Nederlandse nationaliteit bij verkiezingen een stem uitbrengen of gekozen worden. Dat recht heet kiesrecht.

De eerste verkiezingen

Nu vinden we dit heel gewoon. Maar zo is het niet altijd geweest. In 1848 waren er voor het eerst verkiezingen in Nederland. Maar toen mocht nog bijna niemand stemmen. Alleen mannen met veel geld mochten dat. In 1917 kwam een wet waardoor alle Nederlandse mannen mochten stemmen. Maar pas in 1919 werd de wet veranderd zodat alle mannen én vrouwen van 21 jaar en ouder mochten stemmen: rijk en arm. In 1922 waren pas de eerste echte democratische verkiezingen waarbij ook de vrouwen mochten stemmen.

Moeilijke woorden